Zo lost Gemeente Edam-Volendam meerdere opgaven tegelijk op
Beelden: Rijnboutt
Gemeenten door heel Nederland staan voor vergelijkbare opgaven: woningnood, een tekort aan ruimte en toenemende druk op bereikbaarheid en leefbaarheid. Vaak worden deze uitdagingen afzonderlijk bekeken, waardoor potentie onbenut wordt gelaten. Samen met de gemeente Edam‑Volendam laten we zien dat het anders kan. Door verschillende opgaven met elkaar te verbinden, ontstaat een oplossing die méér is dan de som der delen. Het plan voor het voormalig Tase terrein is daar een krachtig voorbeeld van: wat begon als één huisvestingsvraagstuk voor het gemeentehuis heeft zich ontwikkeld tot een integrale gebiedsontwikkeling die ruimte creëert voor wonen, werken, ontmoeten, mobiliteit én moderne gemeentelijke dienstverlening.
Een gemeente die groeit, maar ruimte tekortkomt
De gemeente is opzoek naar nieuwe ambtelijke huisvesting. De ambtelijke organisatie van Edam-Volendam is momenteel verspreid over meerdere locaties en maakt gebruik van externe vergaderfaciliteiten. De functionele staat van de verschillende gebouwen is gedateerd. Om de efficiëntie en functionaliteit van de werkomgeving te bevorderen, is de ambitie om alle functies samen te brengen in één nieuw gemeentehuis. Daarnaast spelen er ook andere vraagstukken. De druk op de woningmarkt is groot. Jongeren willen op zichzelf wonen, senioren zoeken passende woonruimte en veel inwoners wachten op een betaalbare huurwoning. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte vaak schaars. Slim omgaan met wat er wél is, wordt daarmee essentieel. Daarbij komt de toenemende parkeerdruk, vooral tijdens wedstrijddagen van FC Volendam en RKAV, een probleem dat al langere tijd om een oplossing vraagt.
Meerdere problemen dus, maar niet ieder probleem vraagt om een afzonderlijk project. Soms vraagt het om één slimme keuze die meerdere vraagstukken tegelijk adresseert.
Van locatiescan naar logische keuze
In totaal heeft RYSE voor de gemeente twintig mogelijke locaties onderzocht. Drie bleken kansrijk, maar slechts één bood de ruimte om écht te combineren: het voormalig Tase terrein. Waar andere locaties beperkend waren, te klein, te weinig woningen mogelijk, te zeer midden in de bestaande dorpsstructuur, bood het voormalig Tase terrein wél voldoende ruimte om meerdere functies te verweven. In samenwerking met Rijnboutt en de gemeente heeft RYSE een stedenbouwkundig plan opgesteld voor deze locatie waarbij afstemming is gezocht met alle betrokken partijen. Voor dit plan is door ons een Business & Value Case opgesteld, waarbij niet alleen de haalbaarheid van de ontwikkeling financieel is doorgerekend, maar waarbij de focus ook vooral lag op de maatschappelijke waarde die door het plan gecreëerd wordt en de kansen die dit biedt op de achterblijflocaties.
Dankzij dit plan ontstaat straks:
Eén compact, duurzaam gemeentehuis dat vijf oude panden vervangt
Nieuwe woningen voor starters en senioren
Een parkeervoorziening met 280 plaatsen (waarvan 90 dubbel te gebruiken), met in de plint 550 m² aan commerciële functies
Een groen plein, als nieuwe ontmoetingsplek voor inwoners en bezoekers
Door deze functies op één plek te bundelen, ontstaan elders in het dorp juist weer nieuwe kansen. De vijf bestaande locaties maken in de toekomst plaats voor wonen, maatschappelijke voorzieningen of commerciële functies. Zo maakt de gemeente ruimte én krijgt ze ruimte terug.
Samen ontwikkelen, samen de kwaliteit verhogen
Het plan is niet alleen sterk vanwege de inhoud, maar ook dankzij het proces. Bij het plan is niet alleen naar de financiële impact (business case) gekeken, maar ook naar de maatschappelijke impact (value case). Bij elke stap is zowel gekeken naar de gevolgen voor de gemeentelijke organisatie als naar de gevolgen voor de gemeente als geheel.
Verder bleek brede vroegtijdige betrokkenheid van diverse partijen tijdens het proces een gouden zet. De gemeenteraad is actief betrokken bij alle stappen, inwoners dachten mee, sportverenigingen werden aangehaakt en zorgen over parkeren en uitzicht zijn meegenomen. Woningcorporatie De Vooruitgang is tevens al vroeg meegenomen in het plan en de intentie is vastgelegd dat zij de woningen op het voormalige Tase terrein gaan ontwikkelen. RYSE, de gemeente, stedenbouwkundig bureau Rijnboutt en mobiliteitsexpert Spark werkten intensief samen aan een gedragen, zorgvuldig ontwikkeld plan. Dankzij samenwerking, participatie en open gesprekken is een plan ontstaan dat écht meerwaarde creëert.
De waardering vanuit college en gemeenteraad bevestigde deze aanpak: een brede steun voor de kwaliteit en integrale benadering van het plan.
Marisa Kes, Wethouder bij de gemeente Edam-Volendam: “Het realiseren van een nieuw gemeentehuis is politiek altijd een ingewikkeld onderwerp. Immers: is dat nou wel nodig? Door samen goed onderzoek te doen naar de behoeften, vragen te beantwoorden over financiële, ruimtelijke en programmatische haalbaarheid, efficiency en verduurzaming, hebben we nu een plan gemaakt én doorgerekend dat op een ruime meerderheid van de gemeenteraad kan rekenen. Zowel vóór als ná de verkiezingen”.
Het realiseren van een nieuw gemeentehuis is politiek altijd een ingewikkeld onderwerp. Immers: is dat nou wel nodig? Door samen goed onderzoek te doen naar de behoeften, vragen te beantwoorden over financiële, ruimtelijke en programmatische haalbaarheid, efficiency en verduurzaming, hebben we nu een plan gemaakt én doorgerekend dat op een ruime meerderheid van de gemeenteraad kan rekenen. Zowel vóór als ná de verkiezingen
Meervoudige waarde: financieel en maatschappelijk logisch
De Business & Value Case onderstreept dat de keuze voor het voormalige Tase terrein niet alleen ruimtelijk slim is, maar ook financieel verantwoord.
De voordelen stapelen zich op:
Lagere exploitatiekosten door één modern, duurzaam gebouw.
Hogere opbrengsten bij het herontwikkelen van vrijgekomen locaties.
Efficiënter ruimtegebruik, waardoor meer woningen te realiseren zijn.
Verlichting van parkeerdruk door een gecombineerde parkeervoorziening.
Sterke lange‑termijn levensduur dankzij flexibiliteit in functies en bouwsysteem.
Ruimte voor de toekomst
In december 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met de stedenbouwkundige visie en start van de ontwerpfase voor het voormalige Tase terrein. Daarmee zet Edam‑Volendam een grote stap. Het plan maakt het mogelijk om:
de gemeentelijke organisatie te moderniseren;
de woningnood aan te pakken;
vijf locaties vrij te maken voor nieuwe woningbouw en voorzieningen;
de parkeeroverlast te verminderen;
een nieuw groen hart in het dorp toe te voegen.
Én, misschien wel het belangrijkste, het verstevigt de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de hele gemeente.
Durf te combineren
Het verhaal van Edam‑Volendam toont aan dat integrale gebiedsontwikkeling geen extraatje is, maar een noodzakelijk instrument om complexe vraagstukken te verbinden. Door opgaven slim te combineren, ontstaat een robuuste, toekomstgerichte en gedragen oplossing.
Voor gemeenten die worstelen met ruimtegebrek, verouderde voorzieningen of woningdruk is dit niet alleen een inspirerend voorbeeld, maar vooral een uitnodiging: durf te combineren, en ontdek hoeveel ruimte er ontstaat.
Weten hoe jouw gemeente ruimte kan creëren?
Neem dan contact met ons op
